ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Του Δημήτρη Χρυσόπουλου, Φιλόλογου

ΘΕΜΑ Α1

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εθνικές γαίες β. Κλήριγκ γ. Οργανικός νόμος του 1900                                                                                        Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:

α. Η ελληνική ναυτιλία γνώρισε ανάπτυξη στη διάρκεια του 18ου αιώνα.

β. Η ελληνική κυβέρνηση, για να αποτρέψει την οικονομική κρίση κατά τη δεκαετία του 1930, έκανε χρήση των αποθεμάτων της χώρας σε χρυσό και συνάλλαγμα.

γ. Η οργανωμένη βάση του κόμματος των Φιλελευθέρων διέφερε σημαντικά από τη βάση των παραδοσιακών κομμάτων.

δ. Το προσφυγικό ρεύμα Ελλήνων από τη Μικρά Ασία άρχισε μετά την ήττα του ελληνικού στρατού στο μικρασιατικό μέτωπο.

ε. Ο Ύπατος Αρμοστής της Κρητικής Πολιτείας είχε περιορισμένες συνταγματικές εξουσίες.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β1

Αφού συγκρίνετε τα συντάγματα του 1844 και του 1864, να αναφερθείτε στις σπουδαιότερες ομοιότητες και διαφορές τους.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β2

α. Πώς αντιμετώπισαν οι Μεγάλες Δυνάμεις το επαναστατικό κίνημα στο Θέρισο;

β. Να παρουσιάσετε τα αποτελέσματα του επαναστατικού κινήματος στο Θέρισο.

Μονάδες 15 (9+6)

ΘΕΜΑ Γ1.

Βασιζόμενοι στο ακόλουθο παράθεμα και τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε στις προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης να αποτρέψει την εισαγωγή στην Ελλάδα της διεθνούς οικονομικής κρίσης του 1929 και τα αποτελέσματα αυτών των προσπαθειών.

Μονάδες 25

Παράθεμα

Η Ελλάδα έχοντας συνδέσει τη δραχμή με τη λίρα και χάρη στις συνεχείς παρεμβάσεις της κυβερνητικής πολικής, κατόρθωσε να διατηρήσει τη σταθεροποίηση του 1928 για όσο διάστημα η αγγλική λίρα παρέμενε ελεύθερα μετατρέψιμη σε χρυσό. Όμως, αφότου η Αγγλία εγκατέλειψε επίσημα τη χρυσή βάση, η ελληνική σταθεροποίηση δεν είχε πλέον καμιά ελπίδα να διατηρηθεί. Στην υποτίμηση της αγγλικής λίρας, στην αυξανόμενη ζήτηση χρυσού και συναλλάγματος, η κυβέρνηση δεν αντέδρασε. Η Τράπεζα της Ελλάδος εξακολουθούσε να χορηγεί συνάλλαγμα χωρίς ποσοτικούς περιορισμούς. Όμως, μεταξύ των κύκλων του κεφαλαίου, η ιδέα ότι η σταθερότητα της δραχμής θα μπορούσε, με όλα αυτά να διατηρηθεί, θεωρήθηκε γενικά ως απολύτως απραγματοποίητη. Αυτό δημιούργησε μεταξύ των κεφαλαιούχων ένα ρεύμα δυσπιστίας προς τη δραχμή. Όλοι επιδίωκαν να μετατρέψουν το κεφάλαιό τους σε χρυσό ή σε ξένο συνάλλαγμα. Αποτέλεσμα ήταν να εξανεμιστεί σε ελάχιστο χρονικό διάστημα το αντίστοιχο κάλυμμα της Τράπεζας της Ελλάδος. Εμπρός σε αυτήν την κατάσταση, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να θέσει μια σειρά συναλλαγματικών περιορισμών για την προστασία του εθνικού νομίσματος. Όμως, όπως ήταν φυσικό, οι περιορισμοί στη χορήγηση ξένου συναλλάγματος άρχισαν να επιδρούν περιοριστικά και πάνω στην όλη κίνηση του εξωτερικού εμπορίου. Η υποτίμηση της αγγλικής λίρας έκλεινε την αγγλική αγορά για τα ελληνικά προϊόντα, όμως και η Ελλάδα με τη σειρά της, στην προσπάθειά της να προστατεύσει το νόμισμά της, κατέφευγε σε μια σειρά συναλλαγματικών ρυθμίσεων, που κατέληγαν να περιορίζουν την είσοδο των ξένων προϊόντων στην ελληνική αγορά.

Κ. Βεργόπουλος, «Η ελληνική οικονομία από το 1926 ως το 1935», στο Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τόμος ΙΕ,σελ. 328.

ΘΕΜΑ Δ

Δ1. Βασιζόμενοι στα ακόλουθα παραθέματα και τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε στο Σύνταγμα του 1864: α) Τι όριζε αυτό και ποιες διαφορές είχε με το προηγούμενο Σύνταγμα; (12 μονάδες) β) Ποια ασάφειά του εκμεταλλεύτηκε ο Γεώργιος Α’ και ποια λύση δόθηκε; (13 μονάδες)

Μονάδες 25

Κείμενο Α

Το Σύνταγμα του 1864 δεν υπήρξε μόνο το μακροβιότερο στη συνταγματική μας ιστορία, αλλά αποτέλεσε και το βασικό κορμό του Συντάγματος του 1911 και του 1952. Η σημασία του, ως εκ τούτου, ξεπερνά τα στενά χρονικά πλαίσια της εποχής του και φτάνει ουσιαστικά ως τις μέρες μας. Νομικά, η βασική διαφορά του νέου Συντάγματος ως προς το Σύνταγμα του 1844 αφορούσε τη φύση και τη μορφή του πολιτεύματος που αυτό καθιέρωνε. Το Σύνταγμα του 1864 δεν ήταν Σύνταγμα-συνάλλαγμα, αλλά έργο κυριαρχίας Συντακτικής Συνέλευσης. Και τούτο, γιατί τυπικά ο βασιλιάς δεν συνέπραξε στην κατάρτισή του, αφού, σε αντίθεση με ό,τι είχε συμβεί μετά την εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, δεν αναγνωρίστηκε ως παράγων της συντακτικής εξουσίας. Ακόμη, το νέο Σύνταγμα, αναγνωρίζοντας το έθνος ως πηγή των εξουσιών (άρθρο 21), επιβεβαίωνε το πέρασμα από τη μοναρχική στη δημοκρατική αρχή, που είχε συντελεστεί τη νύχτα της 10ης Οκτωβρίου 1862. Έτσι, καθιέρωνε ως μορφή του πολιτεύματος τη βασιλευομένη δημοκρατία, αντί της συνταγματικής μοναρχίας. Ενόψει της διπλής αυτής διαφοράς, η σημασία πολλών από τις διατάξεις του Συντάγματος του 1844, που το νέο Σύνταγμα επαναλάμβανε αυτολεξεί –όπως, για παράδειγμα, η εξουσία του βασιλιά «να διορίζει και να παύει τους Υπουργούς αυτού» (άρθρο 31) ή να κυρώνει τους νόμους (άρθρο 36)- άλλαζε ριζικά τόσο ως προς τη νομική του φύση όσο και ως πραγμάτωση μιας συγκεκριμένης πολιτειακής φιλοσοφίας, το Σύνταγμα του 1864 βρισκόταν πολύ εγγύτερα προς τα σύγχρονά του δημοκρατικά Συντάγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών παρά προς το μοναρχικό Σύνταγμα της Ελλάδας του 1844. Το Σύνταγμα του 1864 καθιέρωνε τη δημοκρατική αρχή ή αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Και τούτο, κατ’ αρχάς, με το άρθρο 21 που, 37 χρόνια μετά το Σύνταγμα της Τροιζήνας, όριζε ότι «άπασαι αι εξουσίαι πηγάζουσιν εκ του Έθνους, ενεργούνται δε καθ’ όν τρόπον ορίζει το Σύνταγμα». Κατόπιν, με το άρθρο 44, που καθιέρωνε το λεγόμενο «τεκμήριον της αρμοδιότητος» υπέρ του λαού και των άλλων συντεταγμένων εξουσιών και εις βάρος του βασιλιά. Τέλος, με το άρθρο 66, που εντελώς πρωτοποριακά για την εποχή του, καθιέρωνε την καθολική ψηφοφορία για την ανάδειξη της Βουλής.

Ν.Κ. Αλιβιζάτος, «Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική Ιστορία 1800-2010», εκδ. Πόλις, Αθήνα 2011, σελ. 117-118.

Κείμενο Β

«Τις πταίει;» (απόσπασμα) Δεν πταίει άρα το πολίτευμα, δεν πταίουσιν οι αντιπρόσωποι του Έθνους, δεν πταίει το Έθνος, αν η Βουλή είναι κατατετμημένη εις πολλά κόμματα και δεν έχει έτοιμην πλειοψηφίαν, όταν ζητηθή. Ας αφεθή να λειτουργήση το πολίτευμα εν τη βεβαιότητι ότι εκ της πλειονοψηφίας της Βουλής μορφούται η κυβέρνησις, και ταχέως θα ίδωμεν την Βουλήν συντασσομένην εις δύο κόμματα. Τα πολλά κόμματα παρ’ ημίν είναι αποτέλεσμα της προσκλήσεως των μειονοψηφιών εις την εξουσίαν. Η ευθύνη άρα πάσης της καταστάσεως ταύτης ανήκει εις τους παραβιάζοντας την κοινοβουλευτικήν αρχήν του σχηματισμού των κυβερνήσεων εκ της πλειοψηφίας της Βουλής.

Χαρίλαος Τρικούπης, «Τις πταίει;», εφημ. Καιροί, 29 Ιουνίου 1874